Home > Health & Safety > Publications> Fact Sheets > Keeping Safe at Work - Samoan

Saogalemu i Galuega - SE TAIALA MO TAGATA FAIGALUEGA

E faatatau i le Matagaluega o Leipa

Ua saunia e le Matagaluega o Leipa faamatalaga ma faia ni sailiiliga i nisi o faafitauli o loo tulai mai i le tulaga o le maloloina ma le saogalemu i le faatinoga o galuega faapea le nofoaga o loo faia ai galuega. E mafai ona matou fesoasoani i pule o galuega ma tagata faigaluega i:

Mo nisi faamatalaga

www.dol.govt.nz
0800 20 90 20

O faamatalaga, faataitaiga ma tali i au fesili e uiga i mataupu ua talanoaina iinei, e mafai ona maua i la matou upega o fesootaiga: www.dol.govt.nz pe vili mai matou i le numera vili fua, 0800 20 90 20.

Faamautinoaga

O manatu o loo i lenei tusitusiga ua na o se aotelega faalauaitele. O le a le taliina ai fesili taitasi ma e le tatau ona faaaoga e fai ma suitulaga mo se mataupu tau tulafono pe avea ma fautuaga faaletulafono. E le tuua'ia fua le Matagaluega o Leipa mo iuga o ni gaioiga e faavae mai faamatalaga o i lenei tusitusiga, poo ni sese poo ni mea ua toe aveesea.

ISBN 978-0-478-36057-8
June 2010
Crown Copyright 2010

Department of Labour
PO Box 3705, Wellington
New Zealand
www.dol.govt.nz

Sou manatu i le Tulafono mo le Soifua Maloloina ma le Saogalemu i Totonu o Galuega 1992

E tofu uma tatou ma le matafaioi ina ia saogalemu ma soifua maloloina o tatou nofoaga faigaluega

E lelei pe a faatulaga e pule ma tagata faigaluega ni sini i mataupu tau le soifua maloloina ma le saogalemu, ona galulue faatasi lea e ausia na sini.

E tatau lava ona faamuamua i mafaufau o tagata uma lo latou soifua maloloina ma le saogalemu a o iai i nofoaga faigaluega.

Faamalamalamaga

O le faatulagaina o se nofoaga faigaluega e saogalemu ma maua ai le soifua maloloina, o se vaega faavae o le faia o oe ma lou pule i le galuega

E lua tulafono e lagolagoina lenei faia:

O le a le mea e tatau ona fai e lou pule o le galuega i lalo o le Tulafono mo le Soifua Maloloina ma le Saogalemu 1992?

E tatau i pule o galuega:

O le sini ina ia lelei le auala e fai ai galuega, ina ia iai se nofoaga saogalemu ma le soifua maloloina e fai ai galuega - e le faapea ona o le tulafono, ae ona o se mea e lelei mo tagata uma.

O faafitauli e mafai ona tutupu e le faasino atu i taimi uma i se tagata ua manu'a po ua ma'i. E mafai foi e se manu'aga matuia:

E iai lau aia tatau e te maua ai faamatalaga ma ni mea e te fia faaaoga mo lou saogalemu i le galuega

O le nofoaga faigaluega, o soo se vaipanoa e manao lou pule e fai ai au galuega, poo totonu o le fale faigaluega, poo fafo atu o le fale faigaluega. E aofia ai nofoaga e pei o le potu'ai, le paka o taavale, soo se taavale e te aveina o se vaega o le galuega, ma soo se meafaigaluega e te faaaoga e pei o se siligi (crane) poo se apefa'i. E mafai foi ona avea lau taavale ma nofoaga faigaluega a o e fealuai solo ai i le faiga o au galuega.

E tatau i lou pule o le galuega:

O le a e tatau ona e faia i le avea o oe ma tagata faigaluega?

Ona o oe o se tagata faigaluega, o ou tiute tauave o le tausia lelei o lou saogalemu faapea foi ma le saogalemu o isi.

E mafai ona e tausia le saogalemu o le nofoaga o loo e galue ai, e ala:

Poo lamatia ola o isi i le galuega ona o oe?

Pe afai ua e:

Alofia amioga e ono lamatia ai oe faapea ma isi.

Ta'u i lou pule poo le tagata o loo fai ma tou sui i mataupu tau le soifua maloloina ma le saogalemu, soo se mea e ono le sefe ai lou faatinoina o au galuega. O le a sili ona lelei lena mo tagata uma.

Aua lava ne'i manatu "na o nei lava, ona o lea e fia faauma le galuega." O le fia tofotofo i le lamatiaga e tele lava ina iu i faanoanoaga.

Afai o loo e atugalu i se mea e le o saogalemu, ia faaleo atu lou atugaluga ina ia vave ona foia a o lei tulai mai ni faafitauli

E iai lava lamatiaga i galuega uma, e ui o nisi lamatiaga ua tau le ano i ai ona ua tele ina masani ai, po ua faagalogalo foi ona o le manao "e fia faauma se galuega." O le auala e saogalemu ai nofoaga faigaluega, o le pulea lelei o mea ia e ono alia'e ai lamatiaga, ma taofia ai ni mea e ono afaina ai. E masani ona ta'u lena mea o se "polokalame tau le saogalemu," ma e tatau i le pule o le galuega ma tagata faigaluega ona taumafai ia aoga lenei polokalame.

Afai o e vaaia i totonu o le nofoaga o lau galuega, se mea e ono lamatia ai ae e te iloa e lei faailoaina, e tatau ona e vave faailoa lena mataupu. E tatau foi ona e mataala i mea nei:

E mafai ona e foia le faafitauli a o lei afaina ni tagata. O le lelei o se faatulagaga i le galuega mo le soifua maloloina ma le saogalemu, o le a mautinoa ai ua e iloa tonu le tagata tonu e te talanoa i ai, ma o le a latou faataua ou atugaluga. O lena tagata e masani lava o lou supavaisa, ma/poo le tagata ua fai ma tou sui i mataupu tau le soifua maloloina ma le saogalemu.

O nisi taimi, o lamatiaga o loo iai i nofoaga faigaluega e mafai ona mama'i ai nisi, ae le na o ni faalavelave. Afai o e silafia e foliga o se faafitauli, e pei o se faama'i o loo faasolosolo ona aafia ai le aufaigaluega, ia e faailoa atu i le tagata tonu e tatau ona ia silafia.

O le tiute tauave o tagata taitoatasi le lipotia o ni lamatiaga ma faalavelave

E iai le tiute tauave o tagata uma lava i le faaleleia atili o le soifua maloloina ma le saogalemu o nofoaga o loo fai ai galuega i Niu Sila. O le lipotia o ni lamatiaga poo ni faalavelave (aofia ai ni mea na toetoe lava tutupu ai ni faalavelave) o se vaega o lenei tiute tauave fai faatasi.

Soo se faalavelave lava e tupu i lou nofoaga faigaluega, pe afaina ai se tagata faigaluega poo se tasi na asiasi atu, e tatau lava ona faamau i lalo e lou pule o le galuega. E taua nei faamaumauga ina ia iloa vaipanoa masani ia e faamanu'alia pe mama'i ai nisi, ina ia toe faaleleia atili le tulaga saogalemu.

Fai ma au tiutefai lou faamautinoa ua iloa e lou pule soo se faalavelave ua aafia ai poo se faalavelave o e silafia. E tatau ona faamatala atu ia te oe le auala e lipotia ai ni faalavelave i le uluai taimi faato'a e faigaluega ai.

E iai lau aia tatau e te teena ai le faia o se galuega pe a le saogalemu

Afai ua iai ni ou atugaluga moni i ni mea e ono afaina ai lou saogalemu, e iai lau aia tatau e teena ai le faia o se galuega pe a le saogalemu. E faato'a fai lena mea pe afai ua uma ona faatino nisi auala e foia ai le faafitauli ae lei aoga. A o faagasolo ni suesuega i mea o loo e atugalu ai, e mafai ona tapa oe e faatino isi tiute i le nofoaga faigaluega.

E iai lau aia tatau e fai ai sau vaega i le faaleleia atili o lou soifua maloloina ma lou saogalemu

Talu ai e eseese uma lava nofoaga faigaluega, e matua talafeagai lava la ona iloa lelei e tagata faigaluega uma pe mafai faapefea ona tausia le puipuiga saogalemu o i latou faapea ma isi. O le pogai lena ua avatu ai e le tulafono ia te oe le aia tatau e fai ai sau vaega i mataupu tau le soifua maloloina ma le saogalemu i le galuega, ma tuuina atu le avanoa e te maua ai faamatalaga ma ni a'oa'oga.

Atonu tou te malilie faatasi ma isi ou uso galulue, e filifilia se tasi e fai ma tou sui e nafa ma mataupu tau le soifua maloloina ma le saogalemu o outou i le nofoaga faigaluega. O ia lena e mafai ona tou o i ai pe a iai ni tou faafitauli tau i le soifua maloloina ma le saogalemu, ona galulue lea o ia ma le tou pule o le galuega e saili se vaifofo. I falefaigaluega tetele, e ono mafai foi ona tou filifilia nisi e avea ma sui o tagata faigaluega i se komiti e nafa ma mataupu tau i le soifua maloloina ma le saogalemu, e aofia ai foi ma ni sui o lou pule o le galuega.

E mafai ona tele ni matafaioi a le ua fai ma sui o lou soifua maloloina ma lou saogalemu. E aofia ai mea nei:

E maua e tagata uma aoga pe fesoasoani tagata faigaluega faapea o latou iuni, e faatulaga ni polokalame tau le soifua maloloina ma le saogalemu, ma e tatau ona avea na polokalame ma vaega o le olaga o aso taitasi i totonu o le nofoaga faigaluega. Afai e fai lena mea, o le a manuia ai le falefaigaluega, o tagata faigaluega, ma le komiuniti atoa. O se inivesi e fai i le saogalemu, o le inivesi foi lena o le a manuia ai le pisinisi ma ona tagata faigaluega.

Mo se fesoasoani

O le o loo fai ma sui o lou soifua maloloina ma lou saogalemu:

Suafa:
Telefoni:
Imeli:

O loo maua nisi faamatalaga ma fesoasoani mai le upega o fesootaiga a le Matagaluega o Leipa: www.dol.govt.nz, vili mai matou i le 0800 20 90 20 pe maua mai lau iuni

Mo nisi faamatalaga

O faamatalaga, faataitaiga ma tali i au fesili e uiga i mataupu ua talanoaina iinei, e mafai ona maua i la matou upega o fesootaiga: www.dol.govt.nz pe vili mai matou i le numera vili fua, 0800 20 90 20.

www.dol.govt.nz
0800 20 90 20